Sağlık Bakanlığı'nın 2027 yılı bütçesi, TBMM Plan ve Bütçe Komisyonu'nda görüşülmeden önce Genel Sağlık-İş Sendikası tarafından hazırlanan raporla değerlendirildi.
Bakanlığa 2027 yılı için 1 trilyon 966,9 milyar TL kaynak ayrılırken sendika, bütçedeki artışın sağlık sisteminin ihtiyaçlarını karşılamaya yetmeyeceğini belirtti.
Raporda, sağlık çalışanlarının alım gücündeki gerilemeden şehir hastanelerinin maliyetlerine, personel eksikliğinden ilaç ve tıbbi cihazda dışa bağımlılığa kadar birçok sorun ele alındı.
Sağlık bütçesinin payı geriledi
Genel Sağlık-İş'in raporuna göre, Sağlık Bakanlığı'nın merkezi bütçeden aldığı pay 2026 yılında yüzde 7,8 iken 2027 yılı teklifinde yüzde 7,21'e düştü.
Merkezi yönetim bütçesi yaklaşık yüzde 43,7 büyürken Sağlık Bakanlığı bütçesindeki artış yüzde 33,4 seviyesinde kaldı.
Şehir hastaneleri için ayrılan 160,5 milyar TL'lik ödeme ise bakanlık bütçesinin yüzde 8,2'sine karşılık geldi.
Sağlık çalışanlarının yüzde 85'i borçla geçiniyor
Sendikanın 2019 yılından bu yana yürüttüğü araştırmalarda borçlanarak geçimini sağlayan sağlık çalışanlarının oranının yüzde 69,6'dan yüzde 85'e yükseldiği belirtildi.
Raporda kamu çalışanlarının alım gücündeki kayıp da çeyrek altın üzerinden hesaplandı.
2014 yılının ocak ayında en düşük memur maaşıyla 15,02 çeyrek altın alınabilirken Kasım 2026'da bu miktarın 6,70'e gerilediği ifade edildi.
Böylece 12 yıllık dönemde 8,32 çeyrek altınlık alım gücü kaybı yaşandığı kaydedildi.
Ayrıca Ocak 2016'da en düşük memur maaşıyla 15,81 çeyrek altın alınabildiği hatırlatıldı.
Faiz giderleri sağlık bütçesinin iki katı
Genel Sağlık-İş, 2027 bütçesinde faiz giderleri için ayrılan kaynağın büyüklüğüne de dikkat çekti.
Raporda, faiz ödemelerine 3 trilyon 975 milyar TL ayrıldığı, bu tutarın Sağlık Bakanlığı bütçesinin yaklaşık iki katına ulaştığı belirtildi.
Sendika, bütçe kaynaklarının dağılımının sağlık hizmetlerine verilen öncelik açısından değerlendirilmesi gerektiğini savundu.
Şehir hastanelerinin maliyetleri eleştirildi
Raporda, sağlık bütçesinin Türk lirası üzerinden hazırlanmasına karşılık ilaç, tıbbi cihaz ve şehir hastanelerine ilişkin bazı giderlerin döviz kuru ve enflasyona bağlı olarak değiştiği vurgulandı.
Şehir hastanelerinin kira ve hizmet bedellerinin avro ve enflasyon endeksli olduğuna işaret eden sendika, bütçedeki yüzde 33,4'lük artışın maliyet yükselişleri karşısında etkisini kaybettiğini belirtti.
2026 yılının ilk yedi ayında şehir hastanelerine 93 milyar TL'nin üzerinde ödeme yapıldığı kaydedildi.
Aynı dönemde Sağlık Bakanlığı'nın ilgili program kalemlerinde ruh sağlığı hizmetleri için 588 bin TL, kanserle mücadele için ise 111 milyon TL harcama bildirildiği aktarıldı.
Sendika, bu hizmetlerin bazı giderlerinin farklı bütçe kalemlerinden karşılanabileceğini kabul etmekle birlikte tutarlar arasındaki farkın bütçe önceliklerini gösterdiğini savundu.
'Dışa bağımlılık bütçeyi aşındırıyor'
Sağlık hizmetlerinde ilaç, aşı ve tıbbi cihaz alanındaki dışa bağımlılığın ekonomik riskler oluşturduğu ifade edildi.
Raporda, döviz kurundaki yükselişlerin sağlık harcamalarını artırdığı, ilaç tedarikinde sorunlara yol açabildiği belirtildi.
Genel Sağlık-İş, kamunun yalnızca satın alan değil, aynı zamanda üretim yapan ve planlama süreçlerini yöneten bir konuma gelmesi gerektiğini savundu.
Sendika, kamusal üretimin artırılmasının uzun vadede maliyetleri azaltacağını ve tedarik güvenliğini güçlendireceğini ifade etti.
Aile sağlığı merkezi hedefleri geride kaldı
Raporda birinci basamak sağlık hizmetlerine yönelik yatırımlar da değerlendirildi.
Sağlık Bakanlığı'nın 1000 aile sağlığı merkezi ve 100 sağlıklı hayat merkezi açma hedefi bulunduğu, ancak 2025 yılı sonu itibarıyla 278 aile sağlığı merkezi ile 23 sağlıklı hayat merkezinin hizmete girdiği hatırlatıldı.
Sağlık bütçesinin en büyük bölümünü personel giderleri oluşturmasına rağmen çalışan sayısının, ücretlerin ve çalışma koşullarının sistemin ihtiyaçlarını karşılamadığı savunuldu.
2026 yılı sonuna kadar yapılması planlanan 38 bin hekim dışı personel alımının, emeklilik, istifa ve yurt dışına göç nedeniyle oluşan açığı ne ölçüde kapatacağının belirsiz olduğu belirtildi.
'Bütçe sorunları bir yıl daha uzatacak'
Genel Sağlık-İş, sağlık çalışanları arasında borçlanmanın yaygınlaştığını, şiddet olaylarının olağanlaştığını ve tükenmişliğin önemli bir iş sağlığı sorununa dönüştüğünü ifade etti.
Meslekten ayrılma ve yurt dışında çalışma eğiliminin güçlendiğine dikkat çekilen raporda şu değerlendirmeye yer verildi:
'2027 bütçesi bu sorunlara yönelik ayrı bir kaynak, hedef ya da program içermemektedir. Bu nedenle bütçe, sağlık emekçilerinin sorunlarını çözmek bir yana, mevcut tabloyu bir yıl daha uzatacaktır.'
Yoğun bakım ve randevu sorununa dikkat çekildi
Raporda, kamu hastanelerinde personel sayısının ve görüntüleme kapasitesinin artırılmaması halinde uzun randevu kuyruklarının devam edeceği uyarısı yapıldı.
Sendika ayrıca yoğun bakım kapasitesindeki yetersizlik nedeniyle can kayıpları yaşandığını belirterek sağlık altyapısına daha fazla yatırım yapılması gerektiğini savundu.
Genel Sağlık-İş taleplerini sıraladı
Sendika, sağlık bütçesinin enflasyona karşı korunmasını ve personel açığının kapatılmasını istedi.
Güvenceli istihdam, emekliliğe yansıyan tek kalem ücret, nöbet ve fazla çalışma haklarının iyileştirilmesi de talepler arasında yer aldı.
Genel Sağlık-İş ayrıca şehir hastanelerinde şeffaflık, bağımsız denetim ve kamulaştırma; kamu hastanelerine doğrudan yatırım, hizmet alımlarının sonlandırılması, birinci basamak sağlık hizmetlerinin güçlendirilmesi ve kamusal üretimin artırılması çağrısında bulundu.
Ücretsiz sağlık hizmeti, sağlıkta şiddetle mücadele ve iş sağlığı güvenliği için özel kaynak ayrılması ile bütçe hazırlıklarına çalışanların katılımının sağlanması da sendikanın talepleri arasında yer aldı.
