Rusya ile İran arasındaki askeri işbirliğine ilişkin dikkat çeken yeni iddialar gündeme geldi. Sızdırıldığı belirtilen yazışmalar, seyahat kayıtları ve askeri patentler üzerinde yapılan incelemeye göre Rusya'nın, İran'ın gelişmiş füze sistemleri geliştirmesine gizli şekilde destek sağladığı öne sürüldü.
Financial Times'ın aktardığı iddialara göre Rus füze uzmanları, C430L kod adı verilen ve yıllardır sürdüğü belirtilen gizli program kapsamında İran'ın ABD uçak gemileri ve diğer savaş gemilerini tehdit edebilecek yeni nesil silahlar geliştirmesine yardımcı oldu.
İddiaya göre program 2023 yılında başlatıldı ve ABD ile İsrail'in İran'a yönelik savaşı sırasında da sürdürüldü. Sızdırıldığı belirtilen yazışmaların ise programla ilgili görüşmelerin 2026 yazına kadar devam ettiğini gösterdiği öne sürüldü.
Program kapsamındaki desteğin, Rusya'nın devlet kontrolündeki silah ihracat şirketi Rosoboronexport üzerinden ve füze teknolojileri alanında uzman NPO Mashinostroyenia ile koordinasyon halinde yürütüldüğü iddia edildi.
Rus füze uzmanları İran'a gitti
Sızdırıldığı belirtilen seyahat kayıtlarına göre Rus yetkililer ve şirketin üst düzey uzmanları, İran Savunma Bakanlığı ile sözleşmenin Kasım 2023'te resmen imzalanmasından önce İran'a birden fazla ziyaret gerçekleştirdi.
2025 yılına gelindiğinde Rus şirketinin, İran'ın jet tahrik sistemiyle ilgili önemli miktarda teknik belgeyi teslim aldığı öne sürüldü. Rus mühendislerin İran tarafından gerçekleştirilen uçuş testlerinden elde edilen verileri incelediği ve sistemin performansına ilişkin Tahran'a ayrıntılı teknik sorular yönelttiği belirtildi.
Söz konusu soruların yakıt sistemindeki değişiklikler, yanma kararlılığı, hava girişlerinin yapısı ve motor nozullarının tasarımı gibi teknik ayrıntılara ilişkin olduğu aktarıldı.
Nisan 2025'te ise Rosoboronexport'un program çerçevesinde teknik görüşmeler gerçekleştirmek üzere yaklaşık 24 Rus uzmanın İran'a gönderilmesini önerdiği bildirildi.
Programın odağında ramjet teknolojisi var
İddialara göre programın temel amacı, İran'ın ramjet tipi hava soluyan jet motoru geliştirmesine yardımcı olmak.
Bu teknoloji, seyir füzelerinin ses hızının birkaç katına ulaşmasına imkan sağlayabiliyor. Füze ve savunma uzmanları, söz konusu teknolojinin büyük ihtimalle gemisavar ve kara hedeflerine karşı kullanılabilecek yüksek hızlı seyir füzelerinde değerlendirilmesini bekliyor.
İran'ın bu teknolojiyi tamamen kendi imkanlarıyla üretebilir hale gelmesinin, gelecekte yeni nesil süpersonik veya hipersonik seyir füzeleri geliştirmesine ve yabancı tedarikçilere olan bağımlılığını azaltmasına imkan sağlayabileceği değerlendiriliyor.
'Son derece hassas ve stratejik teknoloji transferi'
Conflict Armament Research kıdemli analisti ve İran füze programı uzmanı Fabian Hinz, söz konusu programı Rusya'dan İran'a gerçekleştirilen 'son derece hassas ve stratejik bir askeri teknoloji transferi' olarak tanımladı.
Hinz, İran'ın onlarca yıldır elde etmeye çalıştığı bu teknolojinin transferinin Rusya'da en üst siyasi düzeyde onay gerektirecek nitelikte olduğunu değerlendirdi.
Eski CIA askeri analisti Jim Lamson da böyle bir silahın İran'a 'ABD Donanması gemilerini tehdit edebilecek tamamen yeni bir stratejik sistem' kazandıracağını söyledi.
Sciences Po öğretim üyesi Nicole Grajewski ise programın, Rusya'nın Ukrayna savaşının etkilerini farklı bölgelere yaymaya ve ABD'yi birden fazla cepheye çekmeye yönelik çabasını gösterdiğini savundu.
Hipersonik füzenin geliştirildiğine dair kanıt yok
Yüksek hızlı seyir füzelerinin düşük irtifada uçabilmesi ve yüksek süratlere ulaşabilmesi, hava ve füze savunma sistemlerinin hedefi tespit ederek müdahale etmesi için gereken süreyi önemli ölçüde azaltıyor.
Araştırmaya göre İran, ramjet tahrik sistemini üretmeyi ve test etmeyi başardı. Ancak şu ana kadar Rusya'nın desteğiyle geliştirildiği doğrulanmış operasyonel bir hipersonik seyir füzesinin konuşlandırıldığına ilişkin herhangi bir kanıt bulunmuyor.
İran daha önce Ukrayna savaşında yoğun şekilde kullanılan Şahid tipi insansız hava araçlarından Rusya'ya sağlamış, ayrıca bu sistemlerin Rusya'da üretilmesi için üretim hatlarının kurulmasına destek olmuştu.
Ukraynalı ve Batılı yetkililer ise Rusya'yı, İran'ın ABD ve İsrail ile savaşı sırasında Tahran'a uydu görüntüleri, insansız hava araçları ve silah bileşenleri de dahil olmak üzere çeşitli alanlarda destek vermekle suçlamıştı.
